Wyszukiwarka leków refundowanych

Kontakt
Blog
Niezbędne informacje o lekach refundowanych dla lekarzy i pacjentów.
Znajdź szybko wskazania oraz poziom odpłatności leków
refundowanych ogłoszonych przez MZ dnia 1 lipca 2014r.

Wprowadź nazwę substancji czynnej lub leku.

Wyszukiwarka zawiera wykaz leków refundowanych obowiązujący od 1 lipca 2014r.


«Powrót


Vivace 5 mg, tabl., 5 mg


Substancja czynna
Ramiprilum
Zawartość opakowania 30 tabl. (3 blist.po 10 szt.)
Poziom odpłatności ryczałt             
Charakterystyka leku
(ChPL)
PDF       HTML
SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

1.

NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO

Vivace 5 mg, tabletki

2.

SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Jedna tabletka zawiera 5 mg ramiprylu.
Jedna tabletka zawiera 92 mg laktozy (w postaci laktozy jednowodnej).
Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

3.

POSTAĆ FARMACEUTYCZNA

Tabletki
Różowe tabletki w kształcie kapsułki, płaskie, niepowlekane, o wymiarach 8,8 x 4,4 mm. Z rowkiem
dzielącym po jednej stronie i na bokach tabletki oraz wytłoczeniem R3 na jednej stronie.
Tabletkę można podzielić na połowy.

4.

SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE

4.1

Wskazania do stosowania





o
o

o
o
o




4.2

Leczenie nadciśnienia tętniczego.
Profilaktyka chorób układu sercowo-naczyniowego: zmniejszenie chorobowości i umieralności z
przyczyn sercowo-naczyniowych u pacjentów z:
jawną chorobą układu sercowo-naczyniowego o etiologii miażdżycowej (choroba
niedokrwienna serca lub udar bądź choroba naczyń obwodowych w wywiadzie) lub
cukrzycą i przynajmniej jednym sercowo-naczyniowym czynnikiem ryzyka (patrz punkt 5.1).
Leczenie chorób nerek:
Początkowe stadium cukrzycowej nefropatii kłębuszkowej stwierdzone na podstawie
obecności mikroalbuminurii.
Jawna nefropatia cukrzycowa stwierdzona na podstawie białkomoczu u pacjentów z
przynajmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego (patrz punkt 5.1).
Jawna nefropatia kłębuszkowa o etiologii innej niż cukrzycowa stwierdzona na
podstawie białkomoczu ≥ 3 g/dobę (patrz punkt 5.1).
Leczenie objawowej niewydolności serca.
Prewencja wtórna u pacjentów po ostrym zawale serca: zmniejszenie umieralności w ostrej fazie
zawału u pacjentów z objawami klinicznymi niewydolności serca - produkt należy włączyć do
leczenia w okresie > 48 godzin od wystąpienia ostrego zawału serca (od trzeciej doby po
zawale).
Dawkowanie i sposób podawania

Podanie doustne
1

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Zaleca się przyjmowanie produktu Vivace codziennie o tej samej porze dnia.
Produkt Vivace może być przyjmowany przed, w trakcie lub po posiłku, gdyż przyjmowanie
pokarmów nie wpływa na jego biodostępność (patrz punkt 5.2).
Produkt Vivace powinien być połykany w całości i popijany płynem i nie można go kruszyć ani żuć.
Dorośli
Pacjenci leczeni lekami moczopędnymi:
Po włączeniu produktu Vivace do leczenia może występować hipotonia; częstość występowania
wzrasta u pacjentów leczonych jednocześnie diuretykami. Należy zachować ostrożność, ponieważ w tej
grupie pacjentów może występować odwodnienie i (lub) hiponatremia.
Jeśli jest to możliwe, leki moczopędne powinny być odstawione 2 do 3 dni przed rozpoczęciem
leczenia produktem Vivace (patrz punkt 4.4).
U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, u których stosowane są diuretyki, leczenie produktem
Vivace powinno być rozpoczynane od dawki 1,25 mg. Należy kontrolować czynność nerek i
stężenie potasu w surowicy. Dalsze dawkowanie produktu Vivace powinno być ustalane w
zależności od docelowych wartości ciśnienia tętniczego.
Nadciśnienie tętnicze
Dawka powinna być zindywidualizowana w zależności od profilu pacjenta (patrz punkt 4.4) i kontroli
ciśnienia tętniczego.
Produkt Vivace może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z lekami hipotensyjnymi z
innych grup.
Dawka początkowa
Produkt Vivace powinien być włączany do leczenia stopniowo z dawką początkową 2,5 mg na dobę.
W grupie pacjentów z silną aktywacją układu renina–angiotensyna–aldosteron może dojść do
nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego po podaniu dawki początkowej. W tej grupie pacjentów
zalecane jest rozpoczynanie od dawki 1,25 mg i rozpoczynanie leczenia pod nadzorem lekarskim
(patrz punkt 4.4).
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
Dawka może być zwiększona dwukrotnie w okresie od dwóch do czterech tygodni w celu osiągnięcia
docelowych wartości ciśnienia tętniczego; maksymalna dawka produktu Vivace wynosi 10 mg/dobę.
Lek jest zwykle dawkowany raz na dobę.
Prewencja chorób układu sercowo-naczyniowego
Dawka początkowa
Zalecana dawka początkowa produktu Vivace wynosi 2,5 mg raz na dobę.
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
Dawka powinna być stopniowo zwiększana w zależności od tolerancji substancji czynnej przez
pacjenta. Zalecane jest podwojenie dawki po jednym do dwóch tygodni leczenia, a po kolejnych
dwóch do trzech tygodni zwiększenie do docelowej dawki podtrzymującej wynoszącej 10 mg
produktu Vivace raz na dobę.
Patrz także wyżej – dawkowanie u pacjentów leczonych lekami moczopędnymi.
Leczenie choroby nerek
U chorych na cukrzycę z mikroalbuminurią:
Dawka początkowa
Zalecana dawka początkowa produktu Vivace wynosi 1,25 mg raz na dobę.
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
2

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Dawka powinna być stopniowo zwiększana w zależności od tolerancji substancji czynnej przez
pacjenta. Zalecane jest podwojenie dawki do 2,5 mg raz na dobę po dwóch tygodniach leczenia, a
następnie do 5 mg po kolejnych dwóch tygodniach.
U chorych na cukrzycę z przynajmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego
Dawka początkowa
Zalecana dawka początkowa produktu Vivace wynosi 2,5 mg raz na dobę.
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
Dawka powinna być stopniowo zwiększana w zależności od tolerancji substancji czynnej przez
pacjenta. Zalecane jest podwojenie dawki do 5 mg raz na dobę po jednym do dwóch tygodni leczenia,
a następnie do 10 mg po kolejnych dwóch lub trzech tygodniach. Dawka docelowa wynosi 10 mg.
U pacjentów z nefropatią o etiologii innej niż cukrzycowa, określonej na podstawie białkomoczu
≥ 3 g/dobę.
Dawka początkowa
Zalecana dawka początkowa produktu Vivace wynosi 1,25 mg raz na dobę.
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
Dawka powinna być stopniowo zwiększana w zależności od tolerancji substancji czynnej przez
pacjenta. Zalecane jest podwojenie dawki do 2,5 mg raz na dobę po dwóch tygodniach leczenia, a
następnie do 5 mg po kolejnych dwóch tygodniach.
Objawowa niewydolność serca
Dawka początkowa
U pacjentów stabilnych, których stan ustabilizowano lekiem moczopędnym zalecana dawka
początkowa produktu Vivace wynosi 1,25 mg raz na dobę.
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
Podwojenie dawki produktu Vivace powinno być przeprowadzane co jeden do dwóch tygodni, do
maksymalnej dawki 10 mg. Preferowane jest podawanie produktu w dwóch dawkach podzielonych.
Prewencja wtórna po ostrym zawale mięśnia sercowego z niewydolnością serca
Dawka początkowa
U pacjenta stabilnego klinicznie i hemodynamicznie po 48 godzinach od ostrego zawału mięśnia
sercowego dawka początkowa wynosi 2,5 mg dwa razy na dobę przez trzy dni. Jeśli początkowa
dawka 2,5 mg jest źle tolerowana, należy podawać 1,25 mg dwa razy na dobę przez dwa dni przed
zwiększeniem dawki do 2,5 mg, a następnie 5 mg dwa razy na dobę. Jeżeli nie można zwiększyć
dawki do 2,5 mg dwa razy na dobę, należy zaprzestać leczenia.
Patrz także wyżej – dawkowanie u pacjentów leczonych lekami moczopędnymi.
Modyfikacja dawkowania i dawka podtrzymująca
Dawka dobowa powinna być stopniowo podwajana w odstępach od jednego do trzech dni, aż do
osiągnięcia dawki docelowej 5 mg dwa razy na dobę.
W miarę możliwości dawka podtrzymująca powinna być podawana w dwóch dawkach podzielonych.
Jeżeli nie można zwiększyć dawki do 2,5 mg dwa razy na dobę, należy zaprzestać leczenia. Nadal
brakuje wystarczających danych dotyczących leczenia pacjentów z ciężką (NYHA IV)
niewydolnością serca bezpośrednio po zawale serca. W przypadku podjęcia decyzji dotyczącej
leczenia pacjentów z tej grupy, zalecane jest rozpoczynanie od dawki 1,25 mg raz na dobę. Wskazane
3

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas zwiększania dawek.
Szczególne grupy pacjentów
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Dobowa dawka u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek powinna być ustalana na podstawie
klirensu kreatyniny (patrz punkt 5.2):

jeżeli klirens kreatyniny wynosi ≥ 60 ml/min, nie trzeba zmieniać dawki początkowej
(2,5 mg/dobę); maksymalna dawka dobowa wynosi 10 mg;

jeżeli klirens kreatyniny wynosi 30–60 ml/min, nie trzeba zmieniać dawki początkowej
(2,5 mg/dobę); maksymalna dawka dobowa wynosi 5 mg;

jeżeli klirens kreatyniny wynosi 10–30 ml/min, dawka początkowa wynosi 1,25 mg/dobę a
maksymalna dawka dobowa wynosi 5 mg;

u hemodializowanych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym: ramipryl jest dializowany w
niewielkim stopniu; dawka początkowa wynosi 1,25 mg/dobę, a maksymalna dawka dobowa
wynosi 5 mg; lek powinien być podawany kilka godzin po zakończeniu hemodializy.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (patrz punkt 5.2)
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby leczenie za pomocą produktu Vivace należy
rozpoczynać tylko pod ścisłą kontrolą lekarską, a maksymalna dawka dobowa wynosi 2,5 mg
produktu Vivace.
Pacjenci w podeszłym wieku
Dawki początkowe powinny być mniejsze, a zwiększanie dawek bardziej stopniowe ze względu na
podwyższone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza w grupie pacjentów bardzo
starych i słabych. Należy rozważyć zastosowanie zredukowanej dawki początkowej wynoszącej
1,25 mg.
Dzieci i młodzież
Produkt Vivace nie jest zalecany do stosowania w grupie dzieci i młodzieży do 18. roku życia ze
względu na niewystarczające dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności terapii.
4.3







4.4

Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych bądź inny
inhibitor ACE (enzymu konwertującego angiotensynę) (patrz punkt 6.1).
Obrzęk naczynioruchowy w wywiadzie (dziedziczny, idiopatyczny lub wywołany uprzednim
stosowaniem inhibitorów ACE bądź antagonistów receptora angiotensyny II-AIIRA).
Pozaustrojowe procedury lecznicze prowadzące do kontaktu krwi z powierzchniami o ujemnym
ładunku elektrycznym (patrz punkt 4.5).
Istotne obustronne zwężenie tętnic nerkowych lub zwężenie tętnicy do jedynej czynnej nerki.
Drugi i trzeci trymestr ciąży (patrz części 4.4 i 4.6).
Nie należy stosować ramiprylu u pacjentów z hipotonią i niestabilnych hemodynamicznie.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Szczególne grupy pacjentów
Ciąża: Leki z grup inhibitorów ACE, takie jak ramipryl lub antagoniści receptora angiotensyny II
(AIIRA), nie powinny być włączane do leczenia w czasie ciąży. Jeżeli kontynuacja leczenia
inhibitorami ACE nie jest uznawana za niezbędną, u pacjentek planujących zajście w ciążę zalecana
jest zmiana sposobu leczenia hipotensyjnego na taki, którego bezpieczeństwo stosowania w czasie
ciąży zostało potwierdzone. W przypadku rozpoznania ciąży stosowanie inhibitorów ACE/AIIRA
powinno natychmiast zostać przerwane, a w razie potrzeby należy włączyć alternatywną formę
4

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

leczenia (patrz części 4.3 i 4.6).
o

Pacjenci o podwyższonym ryzyku hipotonii

 Pacjenci ze wzmożoną aktywacją układu renina–angiotensyna–aldosteron

Pacjenci ze wzmożoną aktywacją układu renina–angiotensyna–aldosteron mają zwiększone ryzyko
wystąpienia znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego i upośledzenia czynności nerek w przebiegu
zahamowania ACE, zwłaszcza jeśli inhibitor ACE lub stosowany jednoczasowo diuretyk jest
podawany po raz pierwszy, a także po pierwszym zwiększeniu dawki.
Należy podejrzewać obecność istotnej aktywacji układu renina–angiotensyna–aldosteron w
przypadku:
pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym
pacjentów ze zdekompensowaną zastoinową niewydolnością serca
pacjentów z hemodynamicznie istotnym upośledzeniem napływu bądź odpływu z lewej komory
(np. stenoza zastawki aortalnej lub mitralnej)
pacjentów z jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej z drugą czynną nerką
pacjentów, u których występuje lub może wystąpić odwodnienie lub niedobór sodu (w tym
pacjentów leczonych diuretykami)
pacjentów z marskością wątroby i (lub) wodobrzuszem
pacjentów poddawanych dużym zabiegom operacyjnym lub znieczulanych środkami mogącymi
wywoływać hipotonię.
Ogólnie przed włączeniem leczenia zalecane jest skorygowanie odwodnienia, hipowolemii lub
niedoborów sodu (jakkolwiek u pacjentów z niewydolnością serca należy starannie rozważyć podjęcie
powyższych działań, uwzględniając ryzyko przeciążenia objętościowego).
 Przemijająca bądź stała niewydolność serca po zawale mięśnia sercowego
 Pacjenci z podwyższonym ryzykiem niedokrwienia mięśnia sercowego bądź mózgu w przypadku ostrej
hipotonii
Początkowa faza leczenia wymaga specjalnego nadzoru medycznego.
Pacjenci w podeszłym wieku
Patrz punkt 4.2.
Zabiegi operacyjne
W miarę możliwości wskazane jest odstawienie inhibitorów konwertazy angiotensyny, takich jak
ramipryl, na dzień przed zabiegiem operacyjnym.
Monitorowanie czynności nerek
Czynność nerek powinna być oceniana przed i w trakcie leczenia, a dawkowanie powinno być
dostosowywane zwłaszcza w początkowych tygodniach leczenia. Szczególnie dokładne
monitorowanie jest wymagane u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (patrz punkt 4.2). Istnieje
ryzyko zaburzenia czynności nerek, zwłaszcza u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca lub po
przeszczepie nerki.
Obrzęk naczynioruchowy
Obrzęk naczynioruchowy był stwierdzany u pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym
ramiprylem (patrz punkt 4.8). W przypadku wystąpienia obrzęku naczynioruchowego należy
zaprzestać leczenia produktem Vivace.
Należy podjąć niezbędne działania ratunkowe. Pacjent powinien pozostawać pod obserwacją przez
przynajmniej 12 do 24 godzin i pacjent powinien być wypisany ze szpitala dopiero po całkowitym
5

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

wycofaniu się objawów.
Obrzęk naczynioruchowy jelit był opisywany u pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym
produktem Vivace (patrz punkt 4.8). Ta grupa pacjentów zgłaszała się do lekarza z bólami brzucha (z
lub bez nudności lub wymiotów).
Reakcje anafilaktycznie podczas odczulania
Prawdopodobieństwo i nasilenie reakcji anafilaktycznych i anafilaktoidalnych na jad owadów i inne
alergeny wzrasta pod wpływem zahamowania ACE. Należy rozważyć czasowe zaprzestanie
stosowania produktu Vivace przed odczulaniem.
Hiperkaliemia
Hiperkaliemia była opisywana u niektórych pacjentów leczonych inhibitorami ACE, włączając produkt
Vivace. Do grupy pacjentów o podwyższonym ryzyku wystąpienia hiperkaliemii należą osoby z
niewydolnością nerek, osoby > 70. roku życia, osoby ze źle kontrolowaną cukrzycą oraz osoby
przyjmujące sole potasu, diuretyki zatrzymujące potas i inne substancje czynne podwyższające
stężenie potasu w osoczu, a także osoby odwodnione, osoby z ostrą niewydolnością serca lub
zaostrzeniem przewlekłej niewydolności serca, osoby z kwasicą metaboliczną. Jeżeli stosowanie
wyżej wymienionych substancji jest wskazane, należy regularnie monitorować stężenie potasu w
surowicy (patrz punkt 4.5).
Neutropenia/agranulocytoza
Do rzadko stwierdzanych zaburzeń należą neutropenia/agranulocytoza oraz małopłytkowość i
niedokrwistość. Opisywano również wystąpienie supresji szpiku. Należy monitorować liczbę
leukocytów w celu wykrycia ewentualnej leukopenii. Częstsze kontrole zalecane są w początkowej
fazie leczenia oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, pacjentów ze współistniejącą
kolagenozą (np. toczniem rumieniowatym lub twardziną) oraz u wszystkich leczonych innymi lekami
mogącymi wywoływać zmiany w morfologii (patrz punkt 4.5 i 4.8).
Różnice etniczne
Obrzęk naczynioruchowy wywołany inhibitorami ACE występuje częściej w grupie pacjentów rasy
czarnej niż w pozostałych grupach etnicznych. Tak jak pozostałe inhibitory ACE, ramipryl może być
mniej skuteczny w obniżaniu ciśnienia tętniczego u pacjentów rasy czarnej niż w pozostałych grupach
etnicznych, prawdopodobnie ze względu na wyższą częstość występowania nadciśnienia tętniczego z
niską aktywnością reninową osocza w populacji osób rasy czarnej z nadciśnieniem tętniczym.
Kaszel
Opisywano występowanie kaszlu w trakcie stosowania inhibitorów ACE. Typowo kaszel jest
nieproduktywny, uporczywy i ustępuje po zaprzestaniu leczenia. Kaszel wywołany inhibitorami ACE
powinien być brany pod uwagę w procesie diagnostyki różnicowej kaszlu.
4.5

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Przeciwwskazane skojarzenia
Pozaustrojowe zabiegi prowadzące do kontaktu krwi z ujemnie naładowanymi powierzchniami, takie
jak hemodializa lub hemofiltracja, z zastosowaniem niektórych błon wysoce przepuszczalnych (np.
błony poliakrylonitrylowe) oraz aferezy lipoprotein o niskiej gęstości z użyciem siarczanu dekstranu ze
względu na podwyższone ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji anafilaktoidalnych (patrz punkt 4.3).
Jeśli przeprowadzenie powyższych zabiegów jest konieczne, należy rozważyć zastosowanie innego
typu dializatorów lub leków hipotensyjnych innej klasy.
Środki ostrożności
Sole potasu, heparyna, diuretyki zatrzymujące potas i inne substancje czynne zwiększające stężenie
6

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

potasu w osoczu (w tym antagoniści angiotensyny II, trimetoprym, takrolimus, cyklosporyna):
Może wystąpić hiperkaliemia, dlatego należy kontrolować stężenie potasu w surowicy.
Leki hipotensyjne (np. diuretyki) i inne substancje mogące obniżać ciśnienie krwi (np. azotany,
trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, leki znieczulające, ostre zatrucie alkoholem, baklofen,
alfuzosyna, doksazosyna, prazosyna, tamsulozyna, terazosyna): Należy brać pod uwagę możliwość
zwiększenia ryzyka wystąpienia hipotonii (patrz punkt 4.2 dla
diuretyków).
Sympatykomimetyki i inne substancje wazopresyjne (np. izoproterenol, dobutamina, dopamina,
epinefryna), które mogą zmniejszać hipotensyjne działanie produktu Vivace: Należy kontrolować
ciśnienie tętnicze.
Allopurynol, leki immunosupresyjne, kortykosteroidy, prokainamid, cytostatyki i inne substancje
mogące wpływać na liczbę krwinek: Podwyższone ryzyko reakcji hematologicznych (patrz punkt 4.4).
Sole litu: Wydalanie litu może być zmniejszone przez inhibitory ACE, dlatego może wystąpić nasilone
działanie toksyczne litu. Należy kontrolować stężenie litu.
Leki przeciwcukrzycowe, włączając insulinę: Mogą występować reakcje hipoglikemiczne. Należy
kontrolować stężenie glukozy we krwi.
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i kwas acetylosalicylowy: Należy uwzględnić możliwość
zmniejszenia hipotensyjnego działania produktu Vivace. Co więcej, jednoczesne leczenie inhibitorami
ACE i NLPZ może zwiększać ryzyko pogorszenia czynności nerek i podwyższenia stężenia potasu we
krwi.
4.6

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Ramipryl nie jest zalecany w pierwszym trymestrze ciąży (patrz punkt 4.4) i jest przeciwwskazany w
drugim i trzecim trymestrze ciąży (patrz punkt 4.3).
Brakuje jednoznacznych danych epidemiologicznych dotyczących ryzyka teratogennego działania
ekspozycji na inhibitory ACE w pierwszym trymestrze ciąży; tym niemniej nie można wykluczyć
niewielkiego wzrostu ryzyka. O ile kontynuacja leczenia inhibitorami ACE nie jest uznawana za
niezbędną, u pacjentek planujących ciążę zalecana jest zmiana sposobu leczenia hipotensyjnego na taki,
którego bezpieczeństwo stosowania w czasie ciąży zostało potwierdzone. W przypadku rozpoznania
ciąży stosowanie inhibitorów ACE powinno natychmiast zostać przerwane, a w razie potrzeby należy
włączyć alternatywny schemat terapeutyczny.
Leczenie inhibitorami ACE/AIIRA w czasie drugiego i trzeciego trymestru ciąży prowadzi do
toksycznego działania na płód ludzki (pogorszenie czynności nerek, małowodzie, opóźnienie
kostnienia kości pokrywy czaszki) i noworodka (niewydolność nerek, hipotonia, hiperkaliemia). (Patrz
także punkt 5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie). Jeśli w okresie od początku drugiego
trymestru ciąży dojdzie do ekspozycji na inhibitory ACE, zalecana jest ultrasonograficzna kontrola
czynności nerek i czaszki. Noworodki matek przyjmujących inhibitory ACE powinny być starannie
obserwowane w kierunku hipotonii, oligurii i hiperkaliemii (patrz także części 4.3 i 4.4).
Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących stosowania ramiprylu w okresie karmienia
piersią (patrz punkt 5.2), lek ten nie jest zalecany i wskazane jest stosowanie alternatywnych
schematów terapeutycznych o lepiej określonym profilu bezpieczeństwa w okresie karmienia piersią,
zwłaszcza w przypadku noworodków i wcześniaków.
4.7

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
7

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Niektóre działania niepożądane (np. objawy obniżenia ciśnienia tętniczego, takie jak zawroty głowy)
mogą upośledzać zdolność do koncentracji i reagowania, stanowiąc zagrożenie w sytuacjach, gdy te
zdolności są szczególnie istotne (np. prowadzenie pojazdów lub obsługa maszyn).
Sytuacje te występują głównie na początku leczenia oraz po zamianie produktów. Przez kilka godzin po
przyjęciu pierwszej dawki lub po zwiększeniu dawki leku nie zaleca się prowadzenia pojazdów ani
obsługi maszyn.
4.8

Działania niepożądane

Profil działań niepożądanych ramiprylu obejmuje uporczywy suchy kaszel i reakcje wywołane
hipotonią. Do ciężkich działań niepożądanych należą: obrzęk naczynioruchowy, hiperkaliemia,
zaburzenia czynności nerek lub wątroby, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne oraz
neutropenia/agranulocytoza.
Częstość występowania działań niepożądanych określa się przy użyciu następujących kryteriów:
Bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko
(≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na
podstawie dostępnych danych).
W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania objawy niepożądane są wymienione
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Często
Zaburzenia serca

Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego

Niezbyt często

Rzadko

Niedokrwienie
mięśnia sercowego,
w tym dławica
piersiowa lub zawał
mięśnia sercowego,
tachykardia,
zaburzenia rytmu
serca, kołatania,
obrzęki obwodowe
Eozynofilia
Leukopenia
(w tym
neutropenia
lub agranulocytoza),
zmniejszenie liczby
erytrocytów,
zmniejszone
stężenie
hemoglobiny,
zmniejszenie
liczby płytek
krwi

Bardzo
rzadko

Częstość nieznana

Aplazja szpiku,
pancytopenia,
niedokrwistość
hemolityczna

8

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Zaburzenia
układu
nerwowego

Bóle głowy,
zawroty głowy

Zaburzenia oka

Zawroty głowy,
parestezje, brak
czucia smaku,
zaburzenia czucia
smaku

Drżenie,
zaburzenia
równowagi

Niedokrwienie
ośrodkowego
układu
nerwowego, w
tym udar
niedokrwienny i
przemijający
napad
niedokrwienny,
upośledzenie
zdolności
psychomotorycznych, uczucie
pieczenia,
zaburzenia węchu

Zaburzenia widzenia Zapalenie
obejmujące nieostre spojówek
widzenie

Zaburzenia ucha i
błędnika

Upośledzenie
słuchu, szumy
uszne

Zaburzenia
układu
oddechowego,
klatki
piersiowej i
śródpiersia

Nieproduktywny, drażniący
kaszel,
zapalenie
oskrzeli,
zapalenie
zatok
przynosowych,
duszność

Skurcz oskrzeli, w
tym zaostrzenie
objawów astmy,
obrzęk błony
śluzowej jamy
nosowej

Zaburzenia
żołądka i jelit

Zapalenie błony
śluzowej
przewodu
pokarmowego,
Zaburzenia
trawienia,
dyskomfort w
jamie brzusznej,
dyspepsja,
biegunki i
wymioty

Zapalenie trzustki
Zapalenie
(przypadki
języka
śmiertelne były
bardzo sporadyczne,
stwierdzane podczas
stosowania
inhibitorów ACE),
podwyższenie
aktywności
enzymów
trzustkowych, obrzęk
naczynioruchowy
jelita cienkiego, ból
w nadbrzuszu, w tym
zapalenie błony
śluzowej żołądka,
zaparcia, suchość w
ustach

Aftowe zapalenie
jamy ustnej

9

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Zaburzenia nerek
i dróg moczowych

Zaburzenia
czynności nerek w
tym ostra
niewydolność nerek,
wielomocz, nasilenie
uprzednio
istniejącego
białkomoczu,
podwyższone
stężenia azotu
mocznikowego we
krwi, podwyższone
stężenie kreatyniny
we krwi

Zaburzenia skóry i Wysypka
tkanki podskórnej zwłaszcza
plamistogrudkowa

Obrzęk
naczynioruchowy, w
wyjątkowych
przypadkach
zwężenie dróg
oddechowych
wywołane obrzękiem
naczynioruchowym
może zakończyć się
zgonem, świąd,
nadmierne pocenie
się

Złuszczające Nadwrażlizapalenie
wość na
skóry,
światło
pokrzywka,
onycholioza oddzielenie
się paznokcia
od łożyska

Zaburzenia
mięśniowoszkieletowe i
tkanki łącznej

Skurcze mięśni, Bóle stawów
bóle mięśniowe

Zaburzenia
metaboliczne i
zaburzenia
odżywiania
Zaburzenia
naczyniowe

Podwyższone
stężenie potasu
we krwi

Niedociśnienie, Uderzenie gorąca
hipotonia
ortostatyczna,
omdlenie

Zwężenie
naczyń,
hipoperfuzja,
zapalenie
naczyń

Zaburzenia
ogólne i stany w
miejscu podania

Ból w klatce
piersiowej,
zmęczenie

Martwica
toksycznorozpływna
naskórka, zespół
Stevensa-Johnsona, rumień
wielopostaciowy,
pęcherzyca,
zaostrzenie
łuszczycy,
łuszczycopodobne zapalenie
skóry, wysypka
pęcherzowa lub
liszajowata na
skórze lub
śluzówkach,
wypadanie
włosów

Astenia

Jadłowstręt,
zmniejszenie apetytu

Gorączka

Obniżenie
stężenia sodu w
surowicy
Objaw Raynauda

10

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Zaburzenia
układu
immunologicznego

Reakcje
anafilaktyczne i
anafilaktoidalne,
podwyższone
miano przeciwciał
przeciwjądrowych

Zaburzenia
wątroby i dróg
żółciowych

Podwyższone
aktywności
transaminaz i (lub)
bilirubiny sprzężonej

Zaburzenia
układu
rozrodczego i
piersi

Przemijająca
impotencja,
obniżenie libido

Ginekomastia

Zaburzenia
psychiczne

Obniżenie nastroju, Zaburzenia
zaburzenia lękowe, świadomości
nerwowość,
niepokój, zwłaszcza
ruchowy, zaburzenia
snu, w tym senność

Zaburzenia uwagi

4.9

Żółtaczka
cholestatyczna,
uszkodzenie
hepatocytów

Ostra
niewydolność
wątroby,
cholestatyczne
lub cytolityczne
zapalenie wątroby
(przypadki zgonu
występowały
niezmiernie
rzadko).

Przedawkowanie

Do objawów związanych z przedawkowaniem inhibitorów ACE należą: nadmierne rozszerzenie
obwodowego łożyska naczyniowego (ze znacznym obniżeniem ciśnienia tętniczego, wstrząsem),
bradykardia, zaburzenia elektrolitowe oraz niewydolność nerek. Pacjenci powinni być ściśle
monitorowani, a leczenie powinno być objawowe i wspomagające. Do zalecanych metod należą:
zabiegi usuwające substancję czynną z organizmu (płukanie żołądka, podawanie adsorbentów) oraz
techniki zapewniające stabilność hemodynamiczną, w tym podawanie agonistów receptorów alfa-1
adrenergicznych lub angiotensyny II (angiotensinamide). Ramiprylat, aktywny metabolit ramiprylu, jest
w niewielkim stopniu usuwany z krążenia ogólnego w procesie hemodializy.

5.

WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE

5.1

Właściwości farmakodynamiczne

Grupa farmakoterapeutyczna: inhibitory konwertazy angiotensyny, preparaty proste,
kod ATC: C09A A05
Mechanizm działania
Ramiprylat, aktywny metabolit proleku ramiprylu, hamuje enzym karboksypeptydazę dipeptydylową I
(synonimy: konwertaza angiotensyny, kininaza II). Enzym ten katalizuje w osoczu i tkankach
konwersję angiotensyny I do aktywnej substancji naczyniokurczącej – angiotensyny II, jak również
11

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

rozpad bradykininy działającej naczyniorozkurczowo. Zmniejszone tworzenie angiotensyny II i
zahamowanie rozkładania bradykininy prowadzi do rozkurczu naczyń.
Angiotensyna II pobudza również uwalnianie aldosteronu, dlatego ramiprylat wywołuje zmniejszenie
wydzielania aldosteronu. Średnia odpowiedź na monoterapię inhibitorami ACE jest mniejsza u osób
rasy czarnej z nadciśnieniem tętniczym (zwykle populacja z nadciśnieniem tętniczym i niską
aktywnością reninową osocza) niż u pacjentów pozostałych ras.
Farmakodynamika
Właściwości hipotensyjne:
Podawanie ramiprylu prowadzi do znacznego obniżenia oporu w obwodowych naczyniach tętniczych.
Nie stwierdza się dużych zmian w przepływie osocza przez nerki ani w filtracji kłębuszkowej.
Podawanie ramiprylu pacjentom z nadciśnieniem tętniczym prowadzi do obniżenia ciśnienia
tętniczego w pozycji leżącej i stojącej bez kompensacyjnego wzrostu częstości pracy serca.
U większości pacjentów efekt hipotensyjny po podaniu pojedynczej dawki leku jest stwierdzany po 1
do 2 godzin od doustnego przyjęcia produktu. Efekt maksymalny po przyjęciu pojedynczej dawki
występuje zwykle w ciągu 3 do 6 godzin od doustnego przyjęcia produktu. Hipotensyjne działanie
pojedynczej dawki utrzymuje się zwykle przez 24 godziny.
Maksymalny efekt hipotensyjny w przypadku terapii ciągłej ramiprylem występuje zwykle w ciągu 3
do 4 tygodni. Wykazano, że w przypadku terapii długotrwałej (trwającej 2 lata) utrzymuje się
działanie hipotensyjne.
Nagłe zaprzestanie przyjmowania ramiprylu nie wywołuje nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego z
odbicia.
Niewydolność serca
Wykazano skuteczność ramiprylu stosowanego jako leczenie uzupełniające u pacjentów w
czynnościowych klasach II–IV wg NYHA (New York Heart Association) leczonych diuretykami i
opcjonalnie glikozydami nasercowymi. Stwierdzono korzystny wpływ leku na hemodynamikę w sercu
(obniżone ciśnienie napełniania prawej i lewej komory, obniżony całkowity obwodowy opór
naczyniowy, podwyższona pojemność minutowa oraz lepszy wskaźnik sercowy). Zmniejsza również
aktywację neuroendokrynną.
Bezpieczeństwo i skuteczność kliniczna
Profilaktyka sercowo-naczyniowa/Działanie ochronne na nerki
Przeprowadzono badanie kontrolowane placebo (badanie HOPE), w którym dołączano ramipryl do
standardowej terapii u ponad 9200 pacjentów. Do badania włączano pacjentów z podwyższonym
ryzykiem choroby układu sercowo-naczyniowego z powodu choroby sercowo-naczyniowej o etiologii
miażdżycowej (choroba wieńcowa, udar lub choroba naczyń obwodowych w wywiadzie) albo
cukrzycy z przynajmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka (udokumentowana
mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego, obniżone
stężenie lipoprotein o niskiej gęstości lub palenie papierosów).
W badaniu wykazamo, że ramipryl istotnie statystycznie obniża częstość występowania zawałów
mięśnia sercowego, zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i udarów, pojedynczo i łącznie
(pierwotne złożone punkty końcowe).
Badanie HOPE: Główne wyniki
Ramipryl

Wszyscy pacjenci
Pierwotne złożone punkty końcowe

Placebo

%
N = 4645
14,0

%
N = 4652
17,8

Ryzyko względne
(95%
przedział
ufności)

P

0,78 (0,70-0,86)

< 0,001
12

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Zawał mięśnia sercowego

9,9

12,3

0,80 (0,70-0,90)

< 0,001

Zgon z przyczyn sercowonaczyniowych
Udar

6,1

8,1

0,74 (0,64-0,87)

< 0,001

3,4

4,9

0,68 (0,56-0,84)

< 0,001

10,4
16,0
12,1

12,2
18,3
12,3

0,84 (0,75-0,95)
0,85 (0,77-0,94)
0,98 (0,87-1,10)

0,005
0,002
NS

3,5

0,88 (0,70-1,10)

0,25

7,6

0,84 (0,72-0,98)

0,03

Drugorzędowe punkty końcowe
Zgon ze wszystkich przyczyn
Konieczność rewaskularyzacji
1 0,002
Hospitalizacja z powodu niestabilnej
dławicy piersiowej

Hospitalizacja z powodu niewydolności 3,2
serca
Powikłania związane z cukrzycą
6,4

1

W badaniu MICRO-HOPE, stanowiącym uprzednio zdefiniowany punkt badania HOPE, oceniano
wpływ dołączenia 10 mg ramiprylu do stosowanego schematu leczniczego wobec placebo u 3577
pacjentów w wieku ≥55 lat (bez górnego limitu wieku), w większości z cukrzycą typu 2
(i przynajmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka CV), z prawidłowym lub podwyższonym
ciśnieniem tętniczym.
W pierwotnej analizie stwierdzono, że u 117 (6,5%) uczestników przyjmujących ramipryl i 149
(8,4%) przyjmujących placebo wystąpiła jawna nefropatia, co odpowiada RRR 24%; 95%CI [3-40], p =
0,027.
Badanie REIN, wieloośrodkowe, randomizowane badanie kontrolowane placebo z podwójnie ślepą
próbą w grupach równoległych zaplanowane w celu oceny wpływu leczenia ramiprylem na
zmniejszanie się filtracji kłębuszkowej (GFR) u 352 pacjentów z prawidłowym lub podwyższonym
ciśnieniem tętniczym (w wieku 18-70 lat) z łagodnym (tj. średnie wydalanie białka z moczem > 1 i
< 3 g/24 godz.) lub ciężkim białkomoczem (≥3 g/24 godz.) wywołanym przewlekłą nefropatią o
etiologii innej niż cukrzycowa. W obu podgrupach pacjentów przeprowadzono następnie stratyfikację.
Podstawowa analiza w grupie pacjentów z najcięższym białkomoczem (podgrupa zakończona
wcześniej ze względu na korzyści w ramieniu leczonym ramiprylem) wykazała, iż średnia wartość
obniżenia GFR na miesiąc była niższa u chorych leczonych ramiprylem niż placebo: -0,54 (0,66)
wobec -0.88 (1,03) ml/min/miesiąc, p = 0,038. Różnica między grupami wynosiła 0,34 [0,03-0,65] na
miesiąc i około 4 ml/min/rok; 23,1% pacjentów w grupie leczonej ramiprylem osiągnęło punkt
końcowy w postaci podwojenia początkowego stężenia kreatyniny w surowicy i/lub schyłkowej
niewydolności nerek (ESRD) (konieczność hemodializy lub przeszczepu nerki) wobec 45,5% w
grupie leczonej placebo (p = 0,02).
Prewencja wtórna po ostrym zawale mięśnia sercowego
Badanie AIRE obejmowało ponad 2000 pacjentów z przemijającymi/stałymi objawami klinicznymi
niewydolności serca po udokumentowanym zawale mięśnia sercowego. Leczenie ramiprylem było
włączane w ciągu 3 do 10 dni po wystąpieniu ostrego zawału mięśnia sercowego. W badaniu
wykazano, że po średnim okresie obserwacji wynoszącym 15 miesięcy umieralność w grupie
pacjentów leczonych ramiprylem wynosiła 16,9%, a w grupie pacjentów leczonych placebo wynosiła
22,6%. Oznacza to bezwzględną redukcję umieralności na poziomie 5,7% oraz względne zmniejszenie
ryzyka na poziomie 27% (95% CI, od 11% do 40%).
5.2

Właściwości farmakokinetyczne

Farmakokinetyka i metabolizm
Wchłanianie
13

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Po podaniu doustnym ramipryl jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego; stężenia
maksymalne ramiprylu w osoczu osiągane są w ciągu jednej godziny. Poziom wchłaniania, określony
na podstawie wchłaniania zwrotnego z moczu, wynosi przynajmniej 56% i obecność pokarmu w
przewodzie pokarmowym nie wpływa istotnie na jego wartość. Biodostępność aktywnego metabolitu
ramiprylatu po doustnym podaniu 2,5 mg i 5 mg ramiprylu wynosi 45%.
Stężenia maksymalne ramiprylatu, jedynego aktywnego metabolitu ramiprylu są osiągane po 2–4
godzinach od przyjęcia ramiprylu. Stan stacjonarny w osoczu podczas stosowania zwykłych dawek
ramiprylu raz na dobę jest osiągany około 4. dnia leczenia.
Dystrybucja
Wiązanie ramiprylu z białkami osocza wynosi 73%, a ramiprylatu około 56%.
Metabolizm
Ramipryl jest niemal całkowicie metabolizowany do ramiprylatu, a następnie do estru
diketopiperazynowego, kwasu diketopiperazynowego i glukuronidów ramiprylu i ramiprylatu.
Wydalanie
Metabolity są wydalane głównie przez nerki.
Stężenie ramiprylatu w osoczu zmniejsza się w sposób wielofazowy. Ramiprylat, ze względu na silne,
wysycalne wiązanie z ACE oraz powolną dysocjację od enzymu, cechuje się przedłużoną fazą
końcowej eliminacji przy bardzo niskich stężeniach w osoczu.
Po wielokrotnych dawkach ramiprylu przyjmowanych raz na dobę efektywny okres półtrwania
ramiprylatu wynosi 13–17 godzin dla dawek 5–10 mg, jest dłuższy w przypadku mniejszych dawek
1,25–2,5 mg. Różnica jest związana ze zdolnością enzymu do wiązania ramiprylatu.
Po podaniu pojedynczej dawki doustnej ramiprylu nie wykrywa się ramiprylu i jego metabolitu w
mleku kobiecym. Tym niemniej wpływ wielokrotnego podawania nie jest znany.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (patrz punkt 4.2)
Nerkowe wydzielanie ramiprylatu jest zmniejszone u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, a
klirens nerkowy ramiprylatu jest proporcjonalny do klirensu kreatyniny. Prowadzi to do
podwyższonych stężeń ramiprylatu w osoczu, obniżających się wolniej niż u osób z prawidłową
czynnością nerek.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (patrz punkt 4.2)
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm ramiprylu do ramiprylatu jest opóźniony,
ze względu na obniżoną aktywność esteraz wątrobowych. Stężenie ramiprylu w osoczu w tej grupie
pacjentów jest podwyższone. Stężenia maksymalne ramiprylatu w tej grupie pacjentów nie różnią się
od stężeń stwierdzanych u osób z prawidłową czynnością wątroby.
5.3

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Nie stwierdzono ostrej toksyczności doustnie podawanego ramiprylu u gryzoni i psów.
Przeprowadzono badania obejmujące przewlekłe doustne podawanie ramiprylu u szczurów, psów i
małp. U trzech gatunków stwierdzano zaburzenia równowagi elektrolitowej i zmiany w morfologii
krwi.
U psów i małp zaobserwowano znaczne powiększenie aparatu przykłębuszkowego, przy stosowaniu
dawek dobowych na poziomie 250 mg/kg/dobę, będące wyrazem aktywności farmakodynamicznej
ramiprylu. Szczury, psy i małpy dobrze (bez szkodliwego wpływu) tolerowały dobowe dawki
ramiprylu odpowiednio 2,0, 2,5 i 8 mg/kg/dobę.
W badaniach toksyczności reprodukcyjnej u szczurów, królików i małp nie stwierdzono żadnych
właściwości teratogennych. U szczurów obu płci nie doszło do upośledzenia płodności.
Podawanie ramiprylu szczurom płci żeńskiej w czasie ciąży i laktacji prowadziło do nieodwracalnego
uszkodzenia nerek (poszerzenie miedniczek nerkowych) u potomstwa przy dawkach dobowych
większych bądź równych 50 mg/kg masy ciała.
14

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

Rozszerzone badania mutagenności z zastosowaniem różnych systemów testowych nie wykazały
właściwości mutagennych ani genotoksycznych ramiprylu.

6. DANE FARMACEUTYCZNE
6.1. Wykaz substancji pomocniczych
Sodu wodorowęglan
Laktoza jednowodna
Kroskarmeloza sodowa
Skrobia żelowana (skrobia 1500)
Sodu stearylofumaran
Barwniki:
Żelaza tlenek żółty (E172).
Żelaza tlenek czerwony (E172)
6.2.

Niezgodności farmaceutyczne

Nie dotyczy.
6.3.

Okres ważności

2 lata.
6.4

Specjalne środki ostrożności przy przechowywaniu

Nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C.
Blistry: przechowywać w oryginalnym opakowaniu.
6.5

Rodzaj i zawartość opakowania

Pudełka z blistrami (A1/A1).
Wielkość opakowań:
10, 14, 20, 28, 30, 42, 50, 98 i 100 tabletek
Nie wszystkie wielkości opakowań znajdą się na rynku.
6.6
Specjalne środki ostrożności dotyczące usuwania i przygotowania produktu leczniczego do
stosowania
Bez szczególnych wymagań.

7.
PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA
DOPUSZCZENIE DO OBROTU
Actavis Nordic A/S, Ørnegårdsvej 16, 2820 Gentofte, Dania

8.

NUMER(-Y) POZWOLENIA(Ń) NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU

12252
15

SPC UK - July 2000 / MDS V5-1 – 14.01.2000

9.

DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA
DOPUSZCZENIE DO OBROTU/DATA PRZEDŁUŻENIA
POZWOLENIA

01.06.2006/21.08.2009

10.
DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU
CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO
04.07.2011

16

Zakres wskazań objętych refundacją We wszystkich zarejestrowanych wskazaniach na dzień wydania decyzji
przewlekła choroba nerek inna niż określona w ChPL - u dzieci do 18 roku życia; leczenie renoprotekcyjne w przypadkach innych niż określone w ChPL - u dzieci do 18 roku życia
Termin wejścia w życie decyzji 2014-01-01 – dla kolumny M, 2014-03-01 – dla kolumny N
Grupa limitowa 44.0, Inhibitory konwertazy angiotensyny - produkty jednoskładnikowe i złożone
Urzędowa cena zbytu 7.78 zł
Cena detaliczna 11.14 zł
Wysokość limitu finansowania 11.14 zł
Wysokość dopłaty świadczeniobiorcy 6.40 zł
Wskazania do stosowania
(ChPL - pkt. 4.1)
o
o

o
o
o